Antalya’nın sahil şeridini ve deniz ekosistemini korumak, Sıfır Atık vizyonunu denizle buluşturmak amacıyla Antalya Valiliği çatısı altında hayata geçirilen "Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi"nin tanıtım programı, Antalya Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. Programa, Antalya Valisi Hulusi Şahin, Antalya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Büşra Dirgen Özdemir, Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi Proje Koordinatörü Ebru Şahin, Memorial Göztepe Hastanesi Onkoloji Sorumlusu Prof. Dr. Mustafa Özdoğan ve davetliler katıldı.
Programda, Antalya’nın denizleri, kıyıları ve doğal ekosisteminin korunmasına yönelik yürütülecek çalışmalar, çevre kirliliğiyle mücadele, Sıfır Atık vizyonu ve COP31 sürecinde kentin üstleneceği sorumluluklar ele alındı.
"Hastalık oluşturan şartları da iyileştirmeye çalışmalıyız"
Programda konuşan Memorial Göztepe Hastanesi Onkoloji Sorumlusu Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, çevre kirliliği ve sağlıklı yaşam şartlarının kanserden korunmadaki önemine dikkat çekti. Yıllar içinde çok sayıda kanser hastasına ve ailesine tanıklık ettiğini belirten Özdoğan, hekimlerin sorumluluğunun yalnızca hastalığı tedavi etmekle sınırlı olmadığını söyledi. Son yıllarda 50 yaş altı kanser vakalarında ciddi bir artış görüldüğünü ifade eden Prof. Dr. Özdoğan, "Bilim dünyası bu artışa baktığında şaşırtıcı sonuçlarla karşılaştı. Alkolle ve sigarayla açıklanamayacak 50 yaş altı bir artış söz konusu. Buna baktığımızda çevresel maruziyetler, kimyasallar, yediğimiz gıdalar ve sağlıksız beslenmemiz en temel faktörlerden biri olarak karşımıza çıkıyor. Soluduğumuz hava, içtiğimiz su, yediğimiz gıda, yaşam kalitemizin temelleridir. Bir hekim olarak sorumluluğumuz sadece hastalığı tedavi etmek değil, hastalığı oluşturan şartları da iyileştirmeye çalışmaktır" dedi.
"Üçlü gezegen krizine karşı güçlü bir şehir hareketi"
Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi Proje Koordinatörü Ebru Şahin ise dünyanın iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, kirlilik ve atık krizi gibi birbirini besleyen büyük çevre sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın bu tabloyu "üçlü gezegen krizi" olarak tanımladığını belirten Şahin, ülkelerin, şehirlerin ve tüm paydaşların daha kararlı ve bütüncül adımlar atması gerektiğini ifade etti. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın 31’incisinin kasım ayında Antalya’da gerçekleştirileceğini belirten Ebru Şahin, "Bu küresel çağrıya ülkemiz, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık Hareketi ile güçlü bir cevap vermiştir. Bu hareket, atığı kaynağında azaltmayı, ayrıştırmayı, geri kazanmayı ve yeniden değerlendirmeyi hedef alır. Bu nedenle Birleşmiş Milletler tarafından 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilmiş ve küresel ölçekte karşılık bulmuştur" diye konuştu.
Antalya’nın üçlü gezegen krizine karşı cevabını denizleri ve kıyıları merkeze alan güçlü bir şehir hareketiyle ortaya koyduğunu dile getiren Şahin, "Bu hareketin adı Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi. Bugün burada, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bundan yaklaşık yüz yıl önce Antalya için söylediği ‘Hiç şüphesiz ki Antalya dünyanın en güzel yeridir’ sözünü, yüz yıl sonra da aynı gururla söyleyebilmek için başlattığımız bu inisiyatifi sizlerle paylaşmak üzere bir araya gelmiş bulunuyoruz" ifadelerini kullandı.
"Denizimiz Antalya için hayati önem taşıyor"
Antalya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Büşra Dirgen Özdemir de Antalya’nın yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın en özel turizm merkezlerinden biri olduğunu söyledi. Akdeniz’in mavisi, doğası ve eşsiz coğrafyasıyla kentin milyonlarca ziyaretçiye ev sahipliği yaptığını belirten Özdemir, Antalya’ya gelen ziyaretçilerin önemli bir bölümünün deniz, kum ve güneş odaklı kıyı turizmi için kenti tercih ettiğini kaydetti. Denizin sadece turizm açısından değil; balıkçılık, ulaşım, biyolojik çeşitlilik, ekolojik denge ve sosyal yaşam açısından da Antalya için hayati önem taşıdığını vurgulayan Özdemir, "Antalya Büyükşehir Belediyesi olarak bu bilinçle, 2020 yılında kurduğumuz Deniz ve Kıyı Şube Müdürlüğümüz bünyesinde denizlerimizin korunması, kıyı ekosisteminin sağlıklı şekilde devamlılığının sağlanması ve gelecek nesillere temiz bir çevre bırakılması konusunda Türkiye’de, hatta dünyada örnek olan çalışmalara imza attık" dedi.
Deniz kirliliğiyle mücadele, deniz atıklarının izlenmesi, deniz kirliliğinin tespiti ve temizliği, deniz çöpleriyle mücadele, yapay resifler, yabancı istilacı türlerle mücadele, arıtma çıkış sularının tarımda kullanılması, plastiksiz şehirler ve plastiksiz sular gibi birçok projede çalışmaların sürdüğünü aktaran Özdemir, ASAT Genel Müdürlüğü bünyesindeki altyapı çalışmalarına da dikkat çekti. Özdemir, "Tamamı biyolojik ve ileri arıtmaya sahip 36 merkezi arıtma tesisimiz, 18 derin deniz deşarj hattımız, 284 terfi istasyonumuz ve 5 bin 835 kilometrelik kanalizasyon hattımızla denizlerimizin temizliğini güvence altına alıyoruz. Denizi ve doğayı korumaya yönelik, bilimi ve teknolojiyi esas alan inovatif çevre projelerimiz sayesinde ulusal ve uluslararası alanda 31 çevre ödülü aldık. 32’nci çevre ödülümüzü almak üzere davetimizi aldık. 2025 yılı çevre başkenti seçilen Antalya’yı, çevre konusunda en iyi şekilde temsil etmeye devam edeceğiz" diye konuştu.
Antalya’nın COP31 gibi küresel ölçekte büyük bir iklim organizasyonuna ev sahipliği yapacak olmasının kente tarihi bir sorumluluk yüklediğini belirten Özdemir, bu sürecin Antalya’nın iklim duyarlılığı, çevre politikaları ve sürdürülebilirlik vizyonunu dünyaya göstermek için önemli bir fırsat olduğunu söyledi.
"Bu coğrafya, bu şehir, bu deniz bizim ama sadece bizim değil"
Antalya Valisi Hulusi Şahin ise konuşmasında doğaya bakışın kültürel köklerine dikkat çekti. Türk kültüründe ağaçta, taşta, toprakta ve suda bir ruh olduğuna inanıldığını belirten Vali Şahin, bu anlayışın son yıllarda zayıfladığını ifade etti. Vali Şahin, "Bizim kültürümüzde ağaçta, taşta, toprakta, suda bir ruh olduğuna inanılır. O yüzden bizim toplumumuzda ağaç kesenler, kestikleri her ağaç için özür dilerlerdi. Bizim kültürümüzde böyle bir anlayış vardı. Biz ‘Cemre düştü’ diyoruz ya, aslında cemre de bu anlayışın bir parçasıdır. Doğanın canlanmasına, ruhun bilgiye ve hayata dair özüne işaret eder. Ama her nasılsa son 50 yılda biz bu kültürü, bu değerleri kaybettik" dedi.
Manavgat ilçesi Evrenseki sahilinde yaşanan kirlilik olayına da değinen Vali Şahin, bir besi çiftliğinin hayvansal atıkları nehre bıraktığını ve denizin olumsuz etkilendiğini belirtti. Şahin, "Birkaç gün önce Manavgat’ta bir besi çiftliği hayvansal atıklarının tamamını nehre bırakıyor, deniz perişan oldu. Hatta o bölgedeki oteller rezervasyon iptalleri yaşadı. Arkadaşlarımız çok ağır cezalarla cezalandırdılar. İlk etapta 2 buçuk milyon liranın üzerinde ceza yazdılar. Konuyu Cumhuriyet Savcılığına verdiler. Ben orasında değilim; nasıl oluyor da bu kadar pervasız oluyorsun, nasıl oluyor da bu kadar umursamaz oluyorsun? Bu coğrafya, bu şehir, bu deniz bizim ama sadece bizim de değil, çocuklarımızın. Aynı zamanda mensubu olduğumuz insanlık ailesinin. Bu kadar umursamaz, bu kadar pervasız olamayız. Her ne yapıyorsak çevremize zarar veriyor muyuz, vermiyor muyuz düşünmek zorunda değil miyiz?" ifadelerini kullandı.
COP31’in de etkisiyle insiyatif için harekete geçtiklerini belirten Vali Şahin, Antalya’nın hemen her noktasında denize girilebilmesinin büyük bir değer olduğunu vurguladı. Şahin, "Biz Antalya’nın hemen her köşesinde denize girebiliyoruz. Bu müthiş bir şey, müthiş bir başarı. Bununla gurur duyalım. Ama karşı karşıya olduğumuz büyük bir tehlikenin de farkında olalım. Hızla kirleniyoruz" diye konuştu.
"Asıl olan kirletmemek"
Program sonrası basın mensuplarına da açıklamalarda bulunan Vali Şahin, Manavgat ilçesinin turizm merkezlerinden Evrenseki Sahili’nin kahverengiye bürünmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Olayın bir işletmenin neden olduğu kirlilikten kaynaklandığını belirten Şahin, gerekli idari ve adli işlemlerin başlatıldığını söyledi. Vali Şahin, "Biliyorsunuz, bir işletmenin yaptığı bir hata üzerinden bir şeyleri okumak doğru değil. Besi çiftliğinin yaptığı bir kirlilik oldu. Ekiplerimiz gitti, 2 buçuk milyon TL üzerinde bir cezayı ilk etapta yazdı. Daha sonra da proje bedelinin yüzde 1’i ya da 2’si kadar cezai işlem süreç içinde oldu. Adli işlem yapıldı, konu Cumhuriyet Başsavcılığı’na verildi ve diğer konularda da gerekli işlem yapılıyor. Kirletildikten sonra her ne yapılacaksa o yapılıyor. Asıl olan kirletmemek" dedi.
Benzer olayların yıl içinde farklı alanlarda tekrarlandığını belirten Şahin, çevre hassasiyetinin yalnızca cezalarla değil, toplumsal farkındalıkla da güçlenmesi gerektiğini ifade etti. Vali Şahin, "Bu tek bir örnek değil. Buna benzer yıl içerisinde defalarca olay yaşanıyor. Bu seferki besi çiftliğiydi. Başka zamanda mesela bir zeytinyağı fabrikası yapıyor. Bir dahaki sefere bir işletme yapıyor ya da bir tarım çiftliği sebep oluyor. Her an yaşıyoruz bunu. Bu inisiyatifin hedefi de bir farkındalık, bir hassasiyet geliştirebilmek" diye konuştu.
"Cezai işlemler en sert şekilde uygulanacak"
Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin temel hedeflerinden birinin deniz ve çevre konusunda farkındalık oluşturmak olduğunu kaydeden Vali Şahin, kentin değerlerinden kazanç sağlayan herkesin Antalya’ya sahip çıkması gerektiğini vurguladı. Şahin, "Bu şehirden kazanan, ticaretiyle, siyasetiyle, yaşantısıyla her şeyini bu şehre borçlu olan insanların bu şehre ihanet etmemesi, bu şehre sahip çıkması lazım. Böyle bir içselleştirmeyi sağlamaya çalışıyoruz. Antalya’da deniz noktasından çıktığımız insiyatifin birinci bileşeni farkındalık ve görünürlük ama sadece bu değil. Temizlik de yapacağız, diğer konuları da yapacağız. Süreç devam ediyor. Bunlar mevzuat ile ilgili işler. Cezai işlemler en sert şekilde uygulanacak" ifadelerini kullandı.
Begüm Aksoy - İbrahim Sönmez
