ÇEVRE
Muş Ovası’nda çiğdemler yeniden yüzünü gösterdi 06 Mart 2026 Cuma - 18:29:42 Muş Ovası’nda baharın ilk habercisi olan çiğdem çiçekleri, etkili olan kar yağışı nedeniyle bir süre kar altında kaldı. Havaların düzelmesi ve karların erimesiyle birlikte çiğdemler geniş tarlalarda yeniden ortaya çıktı. Muş Ovası’nda baharın habercisi olarak bilinen çiğdem çiçekleri, etkili olan kar yağışının ardından kar altında kalmıştı. Son günlerde hava sıcaklıklarının artması ve karların erimesiyle birlikte çiğdemler tekrar gün yüzüne çıktı. Ovada yeniden görülmeye başlayan çiğdem çiçekleri, beyaz kar örtüsünün ardından doğada görsel bir şölen oluşturdu. Baharın gelişini simgeleyen çiğdemler, ovada kartpostallık manzaralar ortaya çıkarırken doğaseverlerin de ilgisini çekti. Muş Ovası’nda her yıl erken açan bu çiçekler, zaman zaman etkili olan kar yağışı nedeniyle kar altında kalsa da hava sıcaklıklarının yükselmesiyle yeniden açmaya devam ediyor. Çiğdem çiçeklerinin fotoğraflarını çekerek güzel vakit geçirdiğini söyleyen Özlem Davran, karların erimesiyle birlikte çiçeklerinin yeniden ortaya çıktığını ifade ederek, "Muş Ovası’nda baharın müjdesi olan çiğdem çiçekleri açmış durumda. Daha önce karla kaplı olan bu bölge, karların erimesiyle birlikte çiğdem çiçeklerinin yeniden ortaya çıkmasıyla adeta renklenmiş. Biz de bu güzellikleri görmek ve fotoğraflamak için buradayız. İftar saatinden önce geldik. Burası gerçekten çok güzel" dedi. Doğa fotoğrafçısı Muzaffer Göç, birkaç gün önce bölgeye geldiklerinde her yer karla kaplı olduğu için çiçekleri göremediklerini belirterek, "Birkaç gün önce buraya geldiğimizde her yer karla kaplı olduğu için çiçekleri görememiştik. Bugün ise karların erimesiyle adeta bir doğa güzelliğiyle karşılaştık. Bol bol fotoğraf ve video çektik. Herkesin de buraya gelip bu güzelliği görmesini tavsiye ederim" ifadelerini kullandı.
06 Mart 2026 Cuma - 18:21 Başkan Tugay: "Gemilerin atıklarını 24 saat takip eden sistemi kuracağız" İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, İzmir Körfezi’ne atık deşarj eden işletmelerin denetlenmesi ve gemilerin neden olduğu kirliliğin önlenmesi amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan yeniden yetki devri talebinde bulunulacağını belirtti. Tugay, "Yaza kadar gemilerin atıklarını 24 saat takip eden sensörlü bir kamera sistemi kuracağız" dedi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, İzmir İtfaiyesi Korusu’ndaki ağaç dikim etkinliğinin ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Başkan Tugay, İzmir Körfezi’nin gemiler tarafından kirletilmesi, İZBAN’ın devri ve Büyükşehir mülkiyetindeki taşınmazlara Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından el konulması konularında önemli açıklamalarda bulundu. "Yakalayamadığımız kim bilir kaç tane var" İzmir Körfezi’nin kirletilmesiyle ilgili soruyu yanıtlayan Başkan Tugay, yetki devrinin önünde iki engel olduğunu, bunun tersane ve liman kaynaklı olduğunu belirterek şunları söyledi: "Bakanlığa kesinlikle yetki devri talebimiz olacak. Daha önce talep ettik ama ret geldi. Yaza kadar gemilerin atıklarını 24 saat takip edecek sensörlü bir kamera sistemi kuracağız. Bundan sonra denetim talebimizi tekrar ileteceğiz. Tersane ve liman, Körfez’i özgürce kirletebilsin diye bizim denetim yapmamızı istemiyor; öyle görüyorum. Şu ana kadar Körfez’i kirletenlerin yedisini yakaladık, ancak 24 saat gözlemediğimiz için yakalayamadığımız daha birçok gemi olabilir. Bu görüntüler, günlük dron kontrolleri sırasında elde ediliyor, ama muhtemelen kirleten pek çok kaçak gemi daha var. İzmir Körfezi’nin sirkülasyonu yok, kendini temizlemesi çok zor; bu nedenle kirletmelerin durması gerekiyor. Kirletenleri tahmin ediyoruz, ancak yetkimiz ve hukuki engeller nedeniyle ifşa edemiyoruz. Yine de İzmir halkının bu konuda bilinçli olmasını ve duruma doğru bakmasını istiyoruz." "Beceremiyorsanız verin, biz işletelim" Başkan Tugay, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ve İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yüzde 50 ortak olduğu İZBAN’ın işletmesiyle ilgili yeniden çağrıda bulunarak şunları söyledi: "Geçenlerde Halkapınar’da İZBAN’ın yürüyen merdivenleri iki aydan uzun süre çalışmadı. İZBAN’ın genel müdürlüğü Devlet Demiryolları’nda Oradaki kararların yavaşlığı ve süreçlerin yeterince hızlı takip edilmemesi nedeniyle bu durum yaşandı. İZBAN’daki tüm hizmet aksaklıklarından Devlet Demiryolları sorumludur; buna eminim. Rayların şehrin içinden geçiş şekli yanlış. Yük trenleri ve yolcu trenleri, İZBAN’ın yoğun saatlerinde bekletiliyor; bu doğru değil. Ray bakımı ve sinyalizasyonun güncellenmesi gibi sorumluluklar da Devlet Demiryolları’na ait, ancak yerine getirilmiyor. Bunu açıkça söylüyorum: Beceremiyorsanız verin, biz işletelim. Ama bizden yüksek hat bedeli veya ray kirası talep edemezsiniz. İzmir halkına hizmet için bunu yapmaya çalışıyorsanız, bırakın biz yapalım. Düzgün yapamazsak o zaman konuşalım. Bize vermiyorsunuz, kendiniz de almıyorsunuz; olay ortada ve kötü yönetiliyor." "İzmir’i cezalandırır gibi bunu niye yapıyorsunuz?" İZBAN’daki kararların ağırlıklı olarak TCDD’ye ait olduğunu belirten Başkan Tugay, "Biz orada ikinci pozisyondayız. İZBAN’ın modeli Türkiye’de yok. Marmaray gibi hatlar Devlet Demiryolları tarafından işletiliyor. Gaziray örneğinde ise belediye işletmeye çalıştı, başarısız olunca Devlet Demiryolları devreye girdi. Biz yüzde 50 ortaklıkla üzerimize düşeni yapmaya hazırız, fakat bize yüksek ray kiraları ödetiliyor. İzmir’i cezalandırır gibi bunu niye yapıyorsunuz? Biz İZBAN’ın sorumluluğunu almaya, gerekeni yapmaya hazırız; yeter ki ödenemeyecek yükler ve ek masraflar çıkarılmasın. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin bu konuda deneyimi başka hiçbir yerel yönetimle kıyaslanamaz. Çözümsüzlüğün kimin işine geldiğini anlamıyorum" dedi. "Dertleri, belediyenin elinden malını mülkünü almak, hizmet değil" İzmir Büyükşehir Belediyesi mülkiyetindeki bazı taşınmazlara Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından el konulmak istenmesine ilişkin hukuki mücadelenin sürdüğünü belirten Başkan Tugay, "Belgesi ve ispatıyla bu binalar Vakıflar tarafından yapılmamış. Ücreti ödenmiş, kamulaştırmalar yapılmış, altında Atatürk ve İsmet İnönü’nün imzaları bulunan belgeler ortaya çıktı. Yeni belgeler de mevcut. Binalar kamu hizmetinde kullanılıyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü internet sitesinde birçok yeri kiraya çıkarıyor; hizmet için ihtiyacınız varsa oraları kullanabilirsiniz. Muhtarımız da isyan etti, ‘Gasilhane binası yanında 30 bin kişilik aşevi var, aşevi ihtiyacı yok’ dedi. Sorun, belediyenin hizmet üretmesi değil, malını mülkünü elinden almak. Bu İzmir’e büyük haksızlık ve saygısızlıktır. İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne de yapılmaması gereken büyük bir yanlış. İzmir halkının vicdanında yara açan bu tavırdan en kısa sürede geri adım atmalarını bekliyoruz" dedi.
06 Mart 2026 Cuma - 16:56 Çiftçilere bordo bulamacı uyarısı Samsun İl Tarım ve Orman Müdürü Kemal Yılmaz, meyve bahçelerinde birçok hastalığa karşı kullanılan bordo bulamacının ilkbahar uygulama döneminin kaçırılmaması gerektiğini belirterek üreticilere uyarıda bulundu. Meyve ağaçlarında görülen pek çok hastalığa karşı etkili olan bordo bulamacının doğru zamanda uygulanmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Yılmaz, özellikle ilkbahar uygulaması için üreticilerin dikkatli olması gerektiğini söyledi. Bordo bulamacının şeftalide yaprak kıvırcıklığı, yumuşak çekirdekli meyve ağaçlarında karaleke ve ateş yanıklığı, sert çekirdekli meyve ağaçlarında bakteriyel kanser, yaprak delen ve dal yanıklığı hastalıklarının yanı sıra erikte cep hastalığı, cevizde antraknoz ve yosunlaşmalara karşı kullanılabildiği belirtildi. Ayrıca ağaçların uyanmasını geciktirerek çiçeklerin soğuktan korunmasına katkı sağladığı ifade edildi. İl Müdürü Kemal Yılmaz, bordo bulamacının sonbaharda yaprakların büyük bölümü döküldüğünde yüzde 2 dozunda, ilkbaharda ise gözler uyanmadan yaklaşık bir hafta önce yüzde 1 ila 1,5 dozunda uygulanmasının ertesi yıl ortaya çıkabilecek hastalıklara karşı etkili ve ekonomik bir mücadele yöntemi olduğunu kaydetti. Konuya ilişkin açıklama yapan Kemal Yılmaz, "Uygulandığı meyve bahçelerinde rastlanması mümkün birçok potansiyel hastalığa karşı etkili bir mücadele ilacı olan bordo bulamacı aynı zamanda temini ve uygulaması kolay, ekonomik bir yöntemdir. Bölgemiz gibi nemli ortamlarda daha fazla tehdit oluşturan bakteriyel hastalıklarla mücadelede en iyi sonuç için sonbahar ve ilkbahar uygulamalarının zamanında yapılması önemlidir. İlkbahar uygulaması için uygun olan bu dönemi üreticilerimizin kaçırmamalarını hatırlatıyor, bol ve bereketli bir üretim sezonu diliyorum" dedi. Bulamacın nasıl hazırlanacağı ile ilgili ise şu ifadeler paylaşıldı: "Bordo bulamacı hazırlanırken daima kireçli suyun üzerine göztaşı eritilmiş su ilave edilir. Aksi halde ilacın yapısı bozulur ve karışım olmaz. Hazırlanan karışım kullanılmadan önce bir tülbent yardımıyla süzülerek ilaçlama aletini tıkaması engellenmelidir. Sönmemiş kireç kullanıyorsak eritildikten sonra mutlaka süzülmelidir. Eğer erimeyen taş veya toprak kalmışsa kalan miktar kadar kireç tartılıp tekrar eritilmelidir. Bordo bulamacı hiçbir ilaçla karıştırılarak kullanılmaz. Bordo bulamacı atıldıktan sonra ilaçlama aleti mutlaka temizlenmelidir. Bordo bulamacı kullanıma hazır halde ilaç bayilerinde bulunabileceği gibi bakır sülfat (göztaşı) ve kireç ile hazırlanıp kullanılması da mümkündür. Yapılan bordo bulamacının olup olmadığını kontrol etmek için passız bir çivi bulamaca batırılır ve 5 dakika bekletilir. Çiviye bakılır; çivinin renginde bir değişiklik yoksa bordo bulamacı olmuş, kullanıma hazır demektir. Şayet çivide hafif kızarma olursa karışım olmamıştır, bir miktar daha kireç ilave edilmelidir. Kasım-Aralık’ta yaprakların 3’te 4’ü ya da tamamı döküldükten sonra yüzde 2 dozda bordo bulamacı yapılır. Şubat-Mart ayında gözler uyanmadan 1 hafta önce yüzde 1-1,5 dozda bordo bulamacı yapılır. Ayrıca ilaçlama yaparken lütfen eldiven, gözlük ve maske takınız, tulum giyiniz. İlaç ambalajlarını rastgele yerlere atmayalım, çevremizi koruyalım."
06 Mart 2026 Cuma - 16:46 Elazığ’da eğitim parkuru hizmete açıldı, ilk deprem tatbikatı yapıldı Elazığ’da 1-7 Mart Deprem Haftası kapsamında hem yeni bir eğitim parkuru hizmete açıldı hem de geniş kapsamlı bir deprem tatbikatı gerçekleştirildi. Elazığ’da 1-7 Mart Deprem Haftası kapsamında hem yeni bir eğitim parkuru hizmete açıldı hem de geniş kapsamlı bir deprem tatbikatı gerçekleştirildi. Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu’nun katılımıyla AFAD İl Müdürlüğü kampüsünde özel bir program düzenlendi. Elazığ AFAD İl Müdürü Cafer Giyik’in ev sahipliğindeki organizasyonda, afet bilincini artırmak amacıyla hazırlanan eğitim parkurunun açılışı ile uygulamalı deprem tatbikatı bir arada icra edildi. Açılışı yapılan parkur sayesinde teorik eğitimlerin kalıcı hale getirilmesi hedeflenirken, eş zamanlı düzenlenen tatbikatla da ekiplerin saha müdahale kapasitesi test edildi. AFAD İl Müdürü Giyik, hem eğitim alanının şehre kazandırılması hem de tatbikatın aynı anda sunulması, Elazığ’ın afetlere hazırlık konusundaki kararlılığını bir kez vurgulamak istediklerini kaydetti. Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu ise, "Deprem haftasındayız. Bu anlamda ülkemizde deprem bilincinin geliştirilmesi, daha iyi noktaya ulaştırılması çok büyük bir önem taşıyor. Elazığ da hem DAF hem KAF hatlarına aynı mesafede uzaklıkta ve yakınlıkta mesafede yer olması hasebiyle, ülkemizde depremlerden etkilenme yüksekliği en fazla olan illerden birisidir. Çalışmalarımız da durmaksızın devam edecek. Allah, ülkemizi her türlü afetten, beladan korusun" dedi.
Ordu’da sağanak sonrası heyelanlar meydana geldi
28 Şubat 2026 Cumartesi - 01:30 Ordu’da sağanak sonrası heyelanlar meydana geldi Ordu’nun Perşembe ilçesinde sağanak sonrası 10 noktada heyelan meydana geldi. İlde 3 gündür etkili olan sağanak, orta ve yüksek kesimlerde kar yağışı şeklinde devam ediyor. Eriyen kar suları ve sağanak ile birlikte bölgede heyelanlar da meydana geldi. Perşembe ilçesinin 10 noktasında yaşanan heyelanlara, Karayolları ve belediye ekipleri müdahale etti. Ordu’dan Fatsa ilçesine ulaşımı sağlayan sahil yolu da heyelan nedeniyle kapandı. Ekiplerin müdahalesiyle toprak yığınları kaldırılarak, yol yeniden ulaşıma açıldı. Perşembe Belediye Başkanı Cihat Albayrak, ilçenin Alınca Mahallesi’ndeki heyelan yaşanan noktada açıklamalarda bulundu. Yaklaşık 3 gündür sahil bölgesinde sağanağın, kırsal mahallelerde ise kar yağışının etkisini gösterdiğini aktaran Başkan Albayrak, kar mücadelesi ile birlikte yaşanan heyelanlara da müdahale ettiklerini belirterek, "Bulunduğumuz noktada ciddi bir toprak kayması var. Çok şükür herhangi bir can ve mal kaybı şu anda söz konusu değil. Heyelanın olduğu yere yakın bir evimiz var. Evde de şu anda ikamet eden yok, yazlıkçı olarak kullanılıyor" dedi. Bölgede İl Afet ve Acil Durum (AFAD) Müdürlüğü ekiplerinin inceleme yaptığını belirten Albayrak, incelemenin gün ışığıyla birlikte yeniden yapılacağını kaydetti. Başkan Albayrak, Kaleyaka Mahallesi’nde bir toprak kayması gerçekleştiğini ve yolun kapandığını, Karayolları ekiplerinin çalışmasının ardından yeniden ulaşımın açıldığını söyledi. İlçenin toplamda 10 noktasında heyelan olduğunu, sahil yolunu kullanacak olan sürücülerin dikkatli olması gerektiğine dikkat çeken Başkan Albayrak, "Ekiplerimiz çalışmalarını sürdürüyor. Belediye ekiplerimiz uçukları kaldırdı fakat mevcut yolun alt temeli boşaldığı için tehlike arz ediyor. Oradaki gerekli uyarıları yaptık. İnşallah karla mücadelenin bitmesiyle beraber bölgedeki tahkimat işlemlerine başlamış olacağız" şeklinde konuştu.
Başkan Başdeğirmen: "En önemli yatırımlarımızdan birisi GES"
27 Şubat 2026 Cuma - 21:17 Başkan Başdeğirmen: "En önemli yatırımlarımızdan birisi GES" Isparta Belediyesi tarafından yeni otogarın çatısına 1,3 megavatlık (MW) güneş enerjisi santrali kuruluyor. Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen, GES kurma çalışmalarını yerinde inceleyerek, çalışmalara ilişkin bilgi aldı. Başkan Başdeğirmen, yeni otogarın çatısıyla birlikte Isparta Belediyesi’nin toplam 21 megavatlık güneş enerjisi santraline sahip olduğunu söyledi. Isparta Belediyesi, yenilenebilir enerji alanında güneşten elektrik üretmeye devam ediyor. Bugüne kadar birçok GES projesini hayata geçiren Isparta Belediyesi, kendi tesislerinde uygun olan çatılara da güneş enerjisi santrali kuruyor. Ayrıca mahallelere inşa edilen kapalı pazar alanlarının çatıları da güneş enerjisi santralleriyle donatılıyor. Isparta Belediyesi şimdi de yeni otogarın çatısına GES kuruyor. Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen, yeni otogarın çatısında devam eden GES çalışmalarını yerinde inceleyerek, çalışmalara ilişkin bilgi aldı. Yüklenici firma yetkilisi Musa Çağrı Can, yeni otogara GES kurulumunda panel döşemelerini tamamladıklarını belirterek, önümüzdeki hafta tüm çalışmaları tamamlayarak teslim edeceklerini söyledi. Can, "Belediyemize hayırlı uğurlu olsun. Güneş enerjisi santrali yatırımları ömürlük yatırımlar. Güneş olduktan sonra belediyemizin para kazanacağı yatırımlar. Başkanımız sağ olsun GES konusunda özverili çalışıyor. Belediyenin GES gücü 20 megavatı geçti diye biliyorum. Buradaki GES yeni otogarın elektrik ihtiyacını karşılayacak. Esnaf elektrik kullanım ücretini ödeyecek ama belediye GES’ten ek gelir elde etmiş olacak" dedi. "Isparta Belediyesi için büyük bir kazanç" Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen de göreve geldiği günden bu yana güneş enerjisi santrallerinin kendileri için ne kadar önemli olduğunu her zaman dile getirdiğini söyledi. Yapılması gereken yatırımların en önemlilerinden birisinin GES olduğuna değinen Başkan Başdeğirmen, "İlk defa yatırım maliyetinin dışında daha sonra herhangi bir maliyeti olmayan, güneş olduğu sürece üretilen bir elektrik enerjisi var. Bu da Isparta Belediyesi için çok büyük bir kazançtır. Yaklaşık 4 yıl önce bu çatıdaki yapıların kaldırılarak yeniden çatının kapatılmasıyla alakalı birçok konuşmalar yapmıştık, gelmiştik incelemelerde bulunmuştuk. Önceki şekliyle üzerinin kapatılamaması durumu ortaya çıktı ondan sonra da çatıyı değiştirerek düz bir çatı haline getirdik. Onu yaparken de ‘ileride GES kuracak şekilde statiğini yapıyoruz’ demiştik. O günden bugüne sözümüzü yerine getirmiş olduk. Burada 1,3 MW GES hizmete giriyor. Yaklaşık 10 gün önce de Davraz Kapalı Pazar Alanı’nın çatısına da 1,2 MW’lik güneş enerjisi santrali kurmuştuk. Aynı firma hem orayı hem burayı gayet güzel bir şekilde yaptı. Kendilerine de çok teşekkür ediyorum. Kalabalık ekiple çok düzgün bir çalışma yaptılar, çok memnun kaldık. Şu anda toplamda Isparta Belediyesi’nin güneşten elektrik üretimi 21 MW’a ulaştı. Bunun geliri bizim için en önemli gelirlerden bir tanesi. Bu gelirlerle şehrimize çok farklı yatırımlar yapma imkanı buluyoruz. Bu yeşil, temiz enerjidir. Herhangi bir fosil yakıt kullanılmadan üretilen bir enerji. Bu da hem şehrimizin hem de insanlarımızın sağlıklı yaşamasına katkı sağlayan bir çalışma. Tüm ihtiyacımızı karşılayacak duruma gelinceye kadar güneş enerjisi santrallerini kurmaya devam edeceğiz. Uzun yıllar Isparta’mız buradan üretilecek elektrikle geleceğine yatırım yapacak. Çocuklarımızın geleceklerini buralardan gelecek gelirlerle hazırlayacağız" ifadelerini kullandı.
Van’da esnaf ve vatandaşlardan "altyapı ve temizlik" tepkisi
27 Şubat 2026 Cuma - 18:36 Van’da esnaf ve vatandaşlardan "altyapı ve temizlik" tepkisi Van kent merkezinde etkili olan yoğun kar yağışının ardından cadde ve sokaklarda biriken kar suları hem vatandaşları hem de esnafı mağdur etti. Van kent merkezinde etkili olan yoğun kar yağışı, beraberinde altyapı ve temizlik sorunlarını getirdi. Özellikle şehir merkezinde cadde ve sokaklarda biriken kar suları hem vatandaşları hem de esnafı mağdur etti. Eriyen kar sularının altyapı yetersizliği nedeniyle caddelerde birikmesi, bazı noktalarda su taşkınlarına yol açtı. "Çarşının göbeğinde bile çalışma yok" Çarşı merkezindeki esnaf, en işlek sokaklarda da bir temizlik çalışmasının olmadığını belirterek duruma tepki gösterdi. Yeterli personel bulunmasına rağmen sahada ekiplerin görülmemesinin kabul edilemez olduğunu belirten esnaf, "Kar yağdığında kar küreyen yok, normal günlerde ise ara sokaklar çöpten geçilmiyor" dedi. "Ramazan ayında çarşıda yürümek işkenceye döndü" Vatandaşlar da, özellikle Ramazan ayında alışveriş için çıktıkları şehir merkezinde karşıdan karşıya geçmekte dahi zorlandıklarını dile getirdi. Eriyen kar sularının oluşturduğu su birikintileri ve temizlenmeyen kar yığınları nedeniyle çarşıda dolaşmanın adeta işkenceye dönüştüğü ifade eden vatandaşlar, birçok noktada yola inmek zorunda kaldıklarını, bunun da trafik güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu söyledi. Esnaf ve vatandaşlar, hem Van Büyükşehir Belediyesi’nin ana arterlerde hem de İpekyolu Belediyesi’nin ara sokaklarda daha etkin, planlı ve koordineli çalışma yürütmesi gerektiğini vurguladı. Kar yağışının olağan bir doğa olayı olduğunu hatırlatan bölge sakinleri, bunun kriz değil rutin bir belediyecilik hizmeti kapsamında yönetilmesi gerektiğine dikkat çekti. Kent merkezinin bir an önce kapsamlı bir temizlik çalışmasıyla düzene kavuşturulması istendi.