ABD Başkanı Donald Trump, 3 günlük Çin seyahati sonrası ülkesine dönüşü sırasında uçakta gazetecilere açıklamalarda bulundu. Ziyaretinin harika geçtiğini belirten Trump, "İnanılmaz bir zaman dilimiydi. Başkan Xi inanılmaz bir lider. İyi anlaştık ve 200’ü Boeing'den olmak üzere 750 uçaklık taahhüdün de aralarında bulunduğu harika ticaret anlaşmalarına vardık. Eğer ilk 200 uçakta iyi bir iş çıkarırlarsa, ki öyle olacağına eminim, bu şimdiye kadarki açık ara en büyük sipariş olacak. Bu anlaşmaya General Electric’ten alınacak uçak motorları da dahil. Yaklaşık 400-450 uçak motoru, 200 uçak ve iyi iş çıkarılması halinde 750 uçağa kadar çıkabilecek bir taahhüt söz konusu" ifadelerini kullandı.
"İran, nükleer programını 20 yıl boyunca askıya almalı"
Bir soru üzerine İran’ın savaşı bitirmeye yönelik son teklifi hakkında konuşan Trump, teklifin ilk cümlesini "kabul edilemez" olarak niteledi. Bunun ne olduğu konusunda detay vermeyen ABD Başkanı, "İran, nükleer programını 20 yıl boyunca askıya almalı ve bu gerçek taahhüt olmalı" değerlendirmesinde bulundu.
İran’ın bu süre zarfında hiçbir nükleer faaliyette bulunmayacağını garanti etmesi gerektiğini belirten Donald Trump, "Nükleer kalıntıları ellerinden çıkaramayacaklarını, çünkü gerekli teknolojiye sahip olmadıklarını söylediler. Bu tür araçlara sahip değiller. Bana doğrudan bunu temizleyebilecek tek ülkenin Çin veya ABD olduğunu söylediler. Gerekli ekipmana sahip tek ülkeler biziz. Bana, 'Haklıydınız. Bu tam bir imha işlemi' dediler. Başta buna razı oldular, sonrasında geri adım attılar ama eninde sonunda kabul edecekler" diye konuştu.
"Tayvan konusunda yorum yapmadım"
Donald Trump, "Başkan Xi size Tayvan hakkında ne dedi? Tayvan’a silah satışına onay verecek misiniz?" sorusunu da yanıtladı. Xi’nin Tayvan’ın bağımsızlığına kesinlikle karşı olduğunu vurgulayan ABD Başkanı Donald Trump, "Yani yaptıklarına kesinlikle karşı. Tayvan konusunda iyi bir uzlaşımız olduğunu düşünüyorum. Bir bağımsızlık mücadelesi görmek istemiyor, çünkü bu çok sert bir çatışma anlamına gelir. Ben de kendisini sonuna kadar dinledim. Bu konuda bir yorum yapmadım, sadece dinledim" dedi.
"Xi, boğazın açılmasını istiyor"
Xi Jinping ile İran meselesini de ele aldıklarını aktaran Donald Trump, "İran konusunda kendisine büyük saygı duyuyorum. Durum çok ilginç; nükleer bir silaha sahip olmamaları gerektiği konusunda çok kararlı. Bunu çok güçlü bir şekilde ifade etti ve boğazın açılmasını istiyor. Ama dediği gibi onlar boğazı kapattı, biz de onları gülümseyerek ablukaya aldık. Boğazın kontrolü bizde ve kelimenin tam anlamıyla son 2,5 haftadır hiçbir ticari faaliyet yürütemediler. Bu da günde yaklaşık 500 milyon dolar demek. Yani her cephede çok iyi ilerliyoruz" şeklinde konuştu.
"Tayvan konusunda taahhütte bulunmadım"
Trump, Xi’nin "Tayvan konusunda ABD ile bir çatışma riski olduğu" yönündeki sözlerinin hatırlatılması üzerine, "Tayvan konusunda böyle bir çatışmaya ihtiyacımız yok. Öyle olacağını düşünmüyorum. Bence iyi olacağız. O da bir savaş görmek istemiyor. Ortada iki mesele var. Birincisi İran konusu ve sanırım bu konuda neredeyse tamamen hemfikiriz. Tek fark, onun petrol alıcısı olması, bizim ise olmamamız. Bizim ihtiyacımız yok. Tayvan konusunda ise bir bağımsızlık hareketi görmek istemiyor. Dediği şu: ‘Bakın, binlerce yıldır bizimdi, sonra belli bir dönem elimizden çıktı ve onu geri alacağız.’ Kore Savaşı yaşandı, birçok şey oldu vesaire. Ancak Tayvan konusunda çok kararlı. Ben hiçbir şekilde taahhütte bulunmadım. Neler olacağını göreceğiz" diye konuştu.
Trump, Tayvan’a silah satışı konusundaki kararı ise önümüzdeki süreçte vereceğini söyledi.
"Xi’den İran’a baskı yapmasını istemem, çünkü iyiliğe ihtiyacım yok"
ABD Başkanı, "Başkan Xi, İranlılara boğazı yeniden açmaları için baskı yapma konusunda kesin bir taahhütte bulundu mu?" sorusu üzerine, "Kimseden bir iyilik istemiyorum. Çünkü iyilik isterseniz, karşılığında sizin de iyilik yapmanız gerekir. Bizim iyiliğe ihtiyacımız yok. İran’ın silahlı kuvvetlerini büyük ölçüde yok ettik" dedi.
Diğer ülkelerin talebi üzerine ateşkes yaptıklarını ve daha sonra İran’a deniz ablukası uyguladıklarını hatırlatan Trump, "Yani Başkan Xi ile birçok konuda hemfikiriz ve ticaret konusunda da büyük ölçüde anlaşıyoruz. Çok fazla ticaret yapacağız. Çiftçilerimiz, yaptığımız bu anlaşmadan dolayı çok mutlu olacaklar. Xi’den İran’a baskı yapmasını istemem çünkü benim iyiliklere ihtiyacım yok. Ama bence yapacaktır. Doğal olarak oranın açılmasını isteyecektir. Enerjisinin veya petrolünün yaklaşık yüzde 40'ını o boğazdan elde ediyor. Biz ise hiç almıyoruz ve ihtiyacımız yok" ifadelerini kullandı.
"Nükleer silahsızlanma konsepti üzerinde çok iyi bir uzlaşmamız var"
Çinli lider ile gümrük vergileri konusunu ele almadıklarını ancak nükleer silahsızlanma meselesinin gündeme geldiğini belirten Trump, "Çok olumlu bir yanıt aldım. Bu daha başlangıç. Biliyorsunuz, bu yıl potansiyel olarak dört kez bir araya geleceğiz. Onun da katılmak istediği ve benim de gelmesini arzu ettiğim G20 Zirvesi var. Miami'de, Doral'da düzenlenecek ve bence oldukça başarılı geçecek. Kendisinin orada olması zirveyi çok daha önemli kılacak. Yani önümüzde G20 var" diye konuştu.
"24 veya 26 Eylül'de Beyaz Saray'a geleceği bir görüşmemiz olacak"
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in kasım ayında ev sahipliği yapacağı Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi’ne değinen Trump, "Beni de davet etti, katılmaya çalışacağım. Ardından, sanırım 24 veya 26 Eylül'de Beyaz Saray'a geleceği bir görüşmemiz daha olacak. Kimsenin herhangi bir taahhütte bulunduğunu söylemek istemem ancak nükleer silahsızlanma konsepti üzerinde çok iyi bir uzlaşmamız var" dedi.
"İran asla nükleer bir silaha sahip olamayacak"
İran’a yönelik saldırıların yeniden başlayıp başlamayacağı yönündeki soru üzerine Trump, "Bunu söylemek istemiyorum. Söyleyebileceğim tek şey şu ve bunu çok ama çok güçlü bir inançla söylüyorum: İran asla nükleer bir silaha sahip olamayacak. Bu gerçekleşmeyecek" şeklinde konuştu.
Muhalif ABD basınının aksi yöndeki iddialarına rağmen İran’da askeri bir zafer kazandıklarını vurgulayan Donald Trump, "Füze üretim tesislerinin yüzde 85'ini yok ettik. Her şeylerini yok ettik. Taşkınlık yaptıkları için vurduğumuz bir köprü dışında başka köprü vurmadık ama vurabileceğimiz köprüleri var. İki gün içinde köprülerini ve elektrik kapasitelerini, kısacası her şeylerini yok edebiliriz. Sonra New York Times'ı okuyorum ve sanki onlar İran iyi durumdaymış gibi davranıyorlar" eleştirisinde bulundu.
"Xi, Tayvan’ı savunup savunmayacağımızı sordu"
Donald Trump, "İran petrolü satın alan Çinli petrol şirketlerine yönelik yaptırımları kaldırmayı düşünür müsünüz?" sorusuna, "Bunu konuştuk ve önümüzdeki birkaç gün içinde bir karar vereceğim" yanıtını verdi.
Çin’in Tayvan’ı işgale kalkışması halinde ABD’nin müdahil olup olmayacağı sorulan Trump, "Bunu söylemek istemiyorum. Söylemeyeceğim de. Bunu bilen tek bir kişi var. Kim biliyor musunuz? Ben. Bu soru bugün bana Başkan Xi tarafından da soruldu. Ona ‘Ben bu tür konuları konuşmam’ dedim. Bana onları savunup savunmayacağımı sordu. Ben de ‘Bu konuda konuşmam’ dedim" ifadelerini kullandı.
"Kim Jong-Un ile iyi bir ilişkimiz var"
ABD Başkanı, Xi ile Kuzey Kore konusunu ele alıp almadıklarının sorulması üzerine, Kuzey Kore lideri Kim Jong-Un ile çok iyi bir ilişkisinin olduğunu söylemekle yetindi. Trump, Kim hakkında, "Kendisiyle iyi bir ilişkimiz var. Ülkemize karşı saygılı olmasını istiyorum ve o da ülkemize karşı hep saygılı oldu" dedi.
Burak Ersoy
