NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Hırvatistan’a gerçekleştirdiği resmi ziyaret çerçevesinde Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic ile birlikte Hırvatistan Hava Kuvvetleri’nin envanterine yeni katılan hava araçlarını inceledi. Plenkovic, Rutte’ye ABD yapımı Sikorsky UH-60 Black Hawk helikopterleri, Türk yapımı Bayraktar TB2 SİHA’larını ve Fransız yapımı Rafale savaş uçaklarını tanıttı. Rutte ve Plenkovic, temasların ardından Zagreb’deki hükümet binasında ortak basın toplantısı düzenledi.
"Deniz yollarının açılmasıyla birlikte Rusların ve Çinlilerin daha aktif hale gelme riski olduğunu biliyoruz"
Basın toplantısında İngiltere ve Almanya öncülüğündeki bazı Avrupa ülkelerinin Arktik bölgesinde ve Grönland’daki askeri varlıkları artırma planlarına ilişkin bir soru üzerine NATO Genel Sekreteri Rutte, "Öncelikle tüm müttefiklerin Arktik bölgesinin güvenliğinin önemi konusunda hemfikir olduğunu belirtmek isterim. Çünkü deniz yollarının açılmasıyla birlikte Rusların ve Çinlilerin daha aktif hale gelme riski olduğunu biliyoruz" dedi.
Arktik bölgesindeki sekiz ülkeden yedisinin NATO üyesi olduğunu ifade eden Rutte, "NATO dışında kalan tek Arktik ülkesi Rusya’dır. Ancak bugün itibarıyla Çin’in de neredeyse bir Arktik ülkesi haline geldiği ileri sürülebilir. Coğrafi olarak değil ama bölgedeki faaliyetler ve bölgeye olan ilgisinin boyutu açısından böyle" dedi.
Bu durumun NATO üyesi ülkeler içinde Arktik bölgesindeki yedi müttefikle birlikte bölgenin güvenliğinin sağlanması konusunda yapıcı tartışmalar doğurduğunu vurgulayan Rutte, "İttifak olarak kolektif bir şekilde ve tek tek müttefiklerimiz aracılığıyla Arktik’in güvenli kalması için her şeyi nasıl yapacağımızı konuşuyoruz. Çünkü bunun bir öncelik olması gerektiği konusunda hepimiz hemfikiriz" dedi.
"Arktik’i korumak için her şeyi yapmalıyız"
Hava şartlarındaki düzenin değişimiyle birlikte yeni deniz yolları açıldığını ifade eden Rutte, "Bu bölgeyi korumak için her şeyi yapmalıyız. Burası, NATO topraklarının hayati bir parçasıdır. Geçmişte NATO, Arktik’te bu kadar etkin değildi ancak 2025’ten bu yana Arktik’e kıyısı olan yedi Yüksek Kuzey müttefikinin talebiyle NATO daha fazla devreye girdi" dedi.
Rutte, "Şimdi bir sonraki adımı, yani kolektif olarak neyin risk altında olduğunu nasıl koruyacağımızı somutlaştırmak için çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.
"Türkiye’den aldığınız İHA teknolojilerini görmek beni çok etkiledi"
2022 yılında NATO üyesi Macaristan ve Romanya’nın hava sahalarından geçerek Hırvatistan'ın başkenti Zagreb yakınlarında düşen Rus yapımı bir insansız hava aracının oluşturduğu güvenlik krizinin ardından Hırvatistan’ın günümüzdeki durumunun nasıl olduğuna ilişkin soru üzerine Rutte, "Öncelikle yapılan son yatırımlarla hava sahasının kontrolünü devraldığı için Hırvatistan'ı takdir etmek isterim. Bu sabah, o sistemi işleten personeli ve Fransa, Türkiye ve ABD’den satın aldığınız teçhizatı bizzat görmek beni çok etkiledi. Böylece sadece Hırvat hava sahasını kontrol etmekle kalmıyor, gerektiğinde ve mümkün olan her yerde diğer NATO müttefiklerine de destek sağlayabiliyorsunuz" dedi.
NATO’nun insansız hava aracı ihlalleri ve savaş uçaklarıyla gerçekleştirilen hava sahası ihlallerinin ardından "Doğu Gözcüsü" (Eastern Centry) girişimini başlattığını ifade eden Rutte, "Bu girişim, insansız hava araçları ve hava sahası ihlalleri konusunda müttefik topraklarının korunması amacıyla Karadeniz’den Yüksek Kuzey’e tüm müttefikleri ve tüm kabiliyetleri bir araya getirmeyi hedefliyor" dedi.
NATO’nun İHA’lar konusunda kendisini geliştirdiğini de ifade eden Rutte, "Bu sabah Türkiye’den aldığınız İHA teknolojilerini görmek beni çok etkiledi. Ayrıca Hırvatistan’ın bu alanda kendi yerli sanayisinin de olması takdire şayan" ifadelerini kullandı.
Grönland’a yönelik tehditler nedeniyle NATO içinde kriz olduğu iddiasını reddetti
ABD Başkanı Donald Trump’a ilişkin övgüleri ve ondan "baba" diyerek söz etmesine ilişkin soru üzerine Rutte, "Ben her zaman ittifak için faydalı işler yapan ve doğru adımlar atan kişileri takdir ederim. Donald Trump’ın herkesi daha fazla savunma harcaması yapmaya teşvik ederek NATO için doğru şeyler yaptığına inanıyorum" dedi.
NATO’nun yüzde 5’lik savunma harcaması hedefinin Trump sayesinde mümkün olduğuna işaret eden Rutte, "Birini methettiğimde, bunu gerçeklere dayanarak yapıyorum. Gerçeklerin ortada olduğuna inanıyorum" dedi.
ABD Başkanı Trump’ın Grönland’a ilişkin tehditlerinin ittifak içinde bir kriz oluşturduğuna ilişkin soruya NATO ülkelerinin Arktik bölgesinin güvenliği için birlikte çalıştığı vurgusuyla cevap veren Rutte, "Bugün İngilizler ve Almanlar tarafından yapılan bazı duyuruları da gördünüz. Şu anda Yüksek Kuzey’deki yedi müttefikimiz ile birlikte, ittifak olarak nasıl ilerleyeceğimizi birlikte ele alıyoruz. Bu, ABD, Kanada, İzlanda, Danimarka ve Yüksek Kuzey’e kıyısı olan diğer Avrupa ülkelerini kapsıyor. Elbette, ittifakın tamamı ile birlikte" dedi.
Danimarka’nın da savunma yatırımlarını hızlandırdığını ifade eden Rutte, "Yalnızca genel olarak değil, Grönland gibi bölgelerin savunulmasına yönelik özel kabiliyetler açısından da. Daha fazla F-35 alıyorlar, havadan havaya yakıt ikmali üzerine çalışıyorlar. P-8 Boeing uçakları ve uzun menzilli insansız hava araçları aldılar. Danimarka, NATO’yu ve Grönland gibi bölgeleri savunmak için gerekli Amerikan ekipmanlarına milyarlarca dolar yatırım yapıyor. Yani, burada gerçekten birlikte çalışıyoruz" dedi.
Rutte, bir gazetecinin "Yani hiçbir kriz söz konusu değil mi?" şeklindeki sorusuna, "Hayır, hiç değil" şeklinde cevap verdi.
"NATO’nun en büyük ülkesi ABD dahil, tüm müttefikler birbirine saygı duymalı"
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic ise, ABD Başkanı Trump’ın Grönland’a ilişkin tehditlerine ilişkin bir soruya cevabında, "NATO’nun en büyük ülkesi ABD dahil, tüm müttefikler birbirine saygı duymalı. Genel Sekreter Rutte’nin ifade ettiği üzere Arktik’e ilişkin bazı endişeler var ve Grönland da bu konuya dahil. Ancak görüşmelerle hem ABD’nin talep ettiği güvenliği sağlayacak, hem de Grönland’ın Danimarka’nın parçası olarak kalmasını temin edecek bir çözüm bulunacağına inanıyorum. Grönland AB’ye dahil değil ancak Danimarka’nın yetki alanında olduğu açık. Bu nedenle yüksek nitelikli diyaloğa ihtiyaç bulunuyor" dedi.
İbrahim Aydoğan
