Yugoslavya’nın dağılma sürecinde "Büyük Sırbistan" kurulması hedefi doğrultusunda Bosna Hersek’te Müslümanlara karşı soykırım ve savaş suçları işleyen işgalci Sırp güçlerinin, kuşatma altındaki Saraybosna’da büyük kısmı Müslüman olan sivilleri hedef alan kan dondurucu "savaş turizmi organizasyonuna" ilişkin yeni iddialar gündeme geldi. Hırvat gazeteci Domagoj Margetic, "Plati i Pucaj!" (Öde ve Ateş Et!) başlıklı kitabında Saraybosna kuşatması sırasında Sırp güçlerin organizasyonu ile büyük meblağlar karşılığında Saraybosnalı sivillere ateş eden silah meraklısı zenginlerin işledikleri suçlara ilişkin yeni iddialara yer verdi.
"En güzel kadınları vurmak için yarışıyorlardı"
Yeni kitapta, sözde "savaş turizmi" ile şehre hakim noktalardaki Sırp mevzilerine gelen sapkın yabancıların "en güzel kadını kimin öldüreceği" konusunda birbiriyle yarıştıkları yer aldı. Kitaba göre, varlıklı silah meraklıları, 1992 ile 1996 yılları arasında "insan safarisi" organizasyonunun bir parçası olarak, Saraybosna’daki orta yaşlı kadınları öldürmek için Sırp bağlantılarına 80 bin Alman markı (o dönemde yaklaşık 53 bin dolar) para ödüyordu. Kitaba göre genç kadınları vurmanın bedeli 95 bin marka, hamile kadınları vurmanın bedeli ise 110 bin Alman markın (72 bin dolar) kadar yükseliyordu.
Kitapla ilgili basına konuşan Margetic, söz konusu iddiaların 1996 yılında öldürülen Bosnalı istihbarat görevlisi Nedzad Ugljen tarafından ölmeden önce kendisine anlatılanlar ve teslim edilen belgelere dayandığını kaydetti. Margetic, "Ugljen ayrıca yabancıların en güzel kadınları vurmak için birbirleriyle yarıştığını da yazmıştı" ifadelerini kullandı.
Bosnalı Sırp milislerle yaptığı görüşmeye ilişkin Ugljen, "Birçoğu bana, ateş edenler arasında bir Avrupalı Kraliyet ailesi mensubunun da bulunduğunu anlattı. Buraya helikopterle geldiğini, Saraybosna yakınlarında Vogosca’da kaldığını ve çocuklara ateş etmek istediğini anlattılar" dedi.
"Faaliyetler güvenlik servisleri tarafından yürütülüyordu"
Saraybosna’da "insan safarisine" katılan yabancılar ödemeyi şehri kuşatma altında tutan Sırp güçlerine yapmış olsa da, bu sapkın organizasyona ilişkin fikrin Sırbistan’da değil Hırvatistan’da ortaya çıktığı ve bu işin 1990’lı yıllardaki savaşlardan önce Hırvatistan’daki Yugoslav istihbarat servislerinde çalışan Zvonko Horvatincic ile bağlantılı olduğu da belirtildi.
Margetic, "Yabancıların da işin içinde olması nedeniyle bu faaliyetler, güvenlik servisleri tarafından yürütülüyordu. Saraybosna’daki kuşatma başladıktan sonra 1992 yılı yazında zengin İtalyanlar, Horvatincic’e oraya gitmelerinin mümkün olup olmadığını sordular" şeklinde konuştu.
Bosnalı istihbarat görevlisi Ugljen, Bosnalı Sırp milislerle görüşmüştü ve iddialara göre Saraybosnalı sivillere ateş edenler arasında Avrupalı bir kraliyet ailesi mensubu da bulunuyordu.
İtalya’da soruşturma başlatılmıştı
İtalya’daki Milano Savcılığı, geçtiğimiz yıl Bosna Savaşı sırasında keskin nişancı tüfeğiyle "insan avı" için Saraybosna’ya giden İtalyan vatandaşlarının belirlenmesi için soruşturma başlatmıştı. Soruşturma, İtalyan araştırmacı yazar Ezio Gavazzeni’nin "Almanlar, Fransızlar, İngilizler ve Batı dünyasının tamamından varlıklı insanlar, sivillere ateş etmek için büyük paralar ödeyerek oraya gidiyordu" şeklindeki iddiasının ardından açılmıştı.
Keskin nişancı turizmine katılan İtalyan vatandaşlarının tespiti için başlatılan soruşturma kapsamında, Şubat ayında 80 yaşındaki eski bir kamyon şoförü hakkında inceleme başlatılmıştı. Şahıs, birden fazla cinayetteki rolüne ilişkin suçlamalarla karşı karşıya bulunuyor.
Kuşatma altındaki Saraybosna’daki kan dondurucu eyleme, Rusya, ABD, Kanada ve birçok Avrupa ülkesinden de katılanların olduğu öne sürülüyor.
ABD’li eski deniz piyadesi, uluslararası mahkemeye ifade vermişti
ABD’li eski deniz piyadesi John Jordan’ın 2007 yılında Hollanda’nın Lahey kentindeki uluslararası mahkemede verdiği ifade de Saraybosna’daki insan safarisine ilişkin iddiaları destekler nitelikteydi. Saraybosna’daki kuşatma sırasında Birleşmiş Milletler (BM) itfaiye görevlisi olarak görev yapan Jordan, savaş sırasında şahit olduğu sahneleri mahkemeye anlatmıştı.
Jordan ifadesinde, "Eğer bir yetişkin ve bir çocuk birlikte yürüyorsa, vurulan çocuk oluyordu. Eğer bir aile yürüyorsa, en küçük çocuk hedef alınıyordu. Genç kızlardan oluşan bir grubun içinde ise vurulan, en çekici görünen oluyordu" demişti.
Jordan ayrıca, yerli rehberlerin Sırp Cumhuriyeti ordusu kontrolündeki mevzilere silahlı yabancılar getirdiklerini gördüğünü de anlatmış ancak bunların ateş açtıkları bir anı doğrudan görmediğini söylemişti.
Dehşeti "Sarajevo Safari" ortaya çıkarmıştı
Batılı zenginlerin Bosna Savaşı sırasındaki dehşet verici "eğlencesi", 2022 tarihli "Sarajevo Safari" isimli belgesel filmine konu olmuştu. Korkunç katliamlardan yıllar sonra Slovenyalı yönetmen Miran Zupanic’in çektiği belgesel filminde ismini vermeyen görgü tanıkları, savaş sırasında yaşanan olaylara ilişkin detaylar paylaşmıştı. Sırp eski milisler ise bu suçlamaları reddetmiş ve Saraybosna kuşatması sırasında sözde "safari" organize edildiği iddialarını inkar etmişti.
Saraybosna’da bin 601’i çocuk toplam 11 bin 541 kişi ölmüştü
Saraybosna’da 5 Nisan 1992’de başlayan ve modern savaş tarihinin en uzun kuşatması kabul edilen Saraybosna kuşatması sırasında bin 601’i çocuk toplam 11 bin 541 kişi ölmüştü. Kuşatma sırasında en az 53 çocuk keskin nişancı ateşiyle öldürülmüş, çocukların en sık hedef alındığı yerler ise oyun parkları olmuştu.
İbrahim Aydoğan
