Avrupa Birliği (AB) ve Brezilya, Arjantin, Paraguay, Uruguay ve Bolivya’dan oluşan Güney Amerika Ortak Pazarı (Mercosur) bloğu, Paraguay’ın başkenti Asuncion’da düzenlenen törenle dünyanın en büyük serbest ticaret alanını oluşturan ve 700 milyondan fazla tüketiciyi kapsayan tarihi bir ticaret anlaşması imzaladı. İmza törenine Avrupa Birliği’ni (AB) temsilen AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa katıldı. Törene Mercosur tarafından ise Paraguay Devlet Başkanı Santiago Pena, Bolivya Devlet Başkanı Rodrigo Paz, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, Uruguay Devlet Başkanı Yamandu Orsi ve Mercosur’un ortak ülkelerinden Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino katıldı. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva programı nedeniyle törene katılamazken, Brezilya’yı Dışişleri Bakanı Mauro Vieira temsil etti. Anlaşma, 1991’de Mercosur bloğunun kurulmasıyla sonuçlanan Asuncion Anlaşması’nın da imzalandığı yer olan Paraguay Merkez Bankası’nda imzalandı.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, imza töreninde yaptığı konuşmada, taraflar arasında 25 yıl süren müzakere sürecinin ardından imzalanan anlaşmaya ilişkin, "Gümrük vergileri yerine adil ticareti, izolasyon yerine üretken ve uzun vadeli bir ortaklığı seçiyoruz" açıklamasını yaptı. Anlaşmanın jeopolitik önemine dikkat çeken Von der Leyen, "İki bölge küresel meseleler hakkında aynı şeyi söylediklerinde, dünya bunları duyuyor olacaktır" ifadelerini kullandı.
İmza töreninde konuşan AB Komisyonu Başkanı Costa da, "Biz nüfuz alanları oluşturmayı hedeflemiyoruz. Güvene, karşılıklı iş birliğine, karşılıklı saygıya, demokrasilerimizin egemenliğine dayanan ortak refah alanları oluşturmayı hedefliyoruz. Hakimiyet kurmayı ya da dayatmayı amaçlamıyoruz. Halklarımız ve şirketlerimiz arasındaki bağlantıları güçlendirmeyi, çevreyi ve çevre haklarını koruyarak sürdürülebilir bir refah üretmeyi amaçlıyoruz" şeklinde konuştu.
Leyen: "AB-Mercosur ticaretinde 9 milyar euroluk ilave artış"
İmza töreninin ardından gerçekleştirilen basın toplantısında söz hakkı alarak anlaşmanın ihracat, ithalat ve istihdam üzerindeki somut etkilerine ilişkin bir soruya cevap veren AB Komisyonu Başkanı Leyen, "Uzmanların hesaplarına göre bu, 2040’a kadar AB-Mercosur ticaretinde 9 milyar euroluk bir ilave artış anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.
Pena: "Mercosur, ticari entegrasyona ve ekonomik bütünleşmeye açıklık göstermiştir"
Paraguay Devlet Başkanı Santiago Pena ise anlaşmayı, "Gerilimlerle şekillenen küresel ortamda uluslararası ticaret lehine açık bir sinyal" olarak nitelendirdi. Pena, basın toplantısında anlaşmanın BRICS gibi diğer uluslararası yapılara açık olup olmadığı yönündeki bir soruya, "Kesinlikle, Mercosur ülkeleri, kurucu üyeler ve katılım sürecinde olanlar, ticari entegrasyona ve ekonomik bütünleşmeye büyük bir açıklık göstermiştir. Daha bir yıl önce Mercosur ile Singapur arasında bir anlaşma imzalamıştık. Bugün AB ile bu tarihi anlaşmayı imzalıyoruz. Entegrasyon sürecindeki çalışmalarımız, daha yeni başlıyor" şeklinde cevap verdi.
Avrupalı otomotiv sektörünün fayda sağlaması bekleniyor
Tarihi anlaşmaya ilişkin temel endişeler, anlaşmanın özellikle Avrupa’daki tarım sektörü üzerindeki sonuçlarına odaklanıyor. Taraflar arasında ticareti yapılan ürünlerin yaklaşık yüzde 90’ı için gümrük vergilerinin kademeli olarak kaldırılmasını öngören çeşitli tedbirler içeren anlaşmanın, ticaret maliyetlerini düşürmesi ve piyasanın açıklığını artırması bekleniyor. Anlaşmadan özellikle Avrupalı otomotiv sektörünün büyük fayda sağlaması bekleniyor. Mercosur pazarına giren araçlara daha önce uygulanan gümrük vergilerinin kaldırılmasıyla özellikle Brezilya ve Arjantin gibi büyük pazarlardaki Avrupalı araç şirketlerinin varlıklarını güçlendireceği öngörülüyor.
Avrupalı çiftçiler anlaşmayı protesto ediyor
Bazı büyük gruplar, Mercosur ülkelerinden gelen düşük fiyatlı ürünlerin Avrupa ürünleriyle rekabet etmesinin neden olabileceği etkilerden de endişe ediliyor. Avrupalı çiftçiler, bu ülkelerden gelecek et, kümes hayvanları, şeker ve pirinç gibi ürünleri, ithalat kotaları getirilerek sunulan güvencelere rağmen gıda güvenliği ve iç pazar rekabeti için tehdit olarak görüyor. Diğer yandan Mercosur ülkelerindeki kamu alımları piyasalarının özellikle altyapı, enerji ve su gibi sektörlerde Avrupalı şirketlere açılması öngörülüyor ve bu durum da söz konusu ülkelerdeki yerel şirketler arasında endişelere yol açıyor.
Son haftalarda anlaşma aleyhinde Avrupa genelinde protesto gösterileri düzenleyen Avrupalı çiftçilerin, Salı günü Avrupa Parlamentosu binası önünde 5 bin çiftçi ve bin traktör ile yeniden bir protesto gösterisi düzenlemesi bekleniyor.
Avrupa Parlamentosu’nda itiraz sesleri yükseliyor
Avrupa Parlamentosu, ticaret anlaşmasının uygulanmadan önce parlamento tarafından onaylanması gerektiğini savunuyor. Parlamento, bu nedenle anlaşmaya karşı hukuki bir itirazı oylamaya hazırlanıyor. Parlamento üyeleri, Çarşamba günü anlaşmanın bazı hukuki yönlerinin AB Adalet Divanı’na gönderilmesini talep eden bir karar tasarısını oylayacak. Tasarının kabul edilmesi halinde Adalet Divanı’nın anlaşmanın bazı maddelerinin yasallığını incelemesi istenecek ve bu da onay sürecini askıya alabilecek.
İbrahim Aydoğan
