Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) akademisyenlerinin imzasını taşıyan akademik çalışma, Türkiye’nin stratejik kaynaklarından biri olan bor madenine yönelik araştırma altyapısının planlanması için veri temelli ve çok kriterli karar destek modeli geliştirdi.
BAÜN Savaştepe Meslek Yüksekokulu akademisyenlerinden Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül ve Balıkesir Meslek Yüksekokulu akademisyenlerinden Öğr. Gör. Metin Gül tarafından ortaya konulan, "From resource to innovation: A decision framework for sustainable boron research infrastructure" başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilim olan Q1 kategorisindeki "Materials & Design" dergisinde yayımlandı.
Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül; "Bor araştırmalarında veri temelli karar destek modeli sürdürülebilir ekosisteme katkı sunuyor"
Çalışma hakkında bilgi veren Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül, Balıkesir Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirilen araştırmanın, bor madenine yönelik bilimsel çalışmaların daha etkin ve sürdürülebilir bir çerçevede yürütülmesini sağlamak amacıyla akademi, sanayi ve altyapı bileşenlerini bütüncül bir yaklaşımla ele aldıklarını belirtti. Geliştirilen modelin, sürdürülebilir bir araştırma ekosisteminin nasıl oluşturulabileceğine dair kapsamlı bir karar destek yapısı sunduğunu ifade etti.
Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül, Türkiye’de bor maden yataklarının bulunduğu bölgelerde yer alan dört üniversitenin bor araştırmaları açısından performanslarının belirlenmesi amacıyla çok kriterli karar verme yöntemlerine dayalı kapsamlı bir analiz gerçekleştirildiğini ifade etti. Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül, bu kapsamda akademik kapasite, araştırma altyapısı, sanayi ile iş birliği, ulaşım ve lojistik erişilebilirlik ile çevresel faktörler olmak üzere toplam 18 alt kriter ve 4 ana kriterin değerlendirildiğini belirtti. Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül, Entropi, Bulanık AHP ve hibrit ağırlıklandırma yaklaşımları ile elde edilen verilerin Topsıs, Vıkor, Moora, Copras ve Waspas yöntemleri kullanılarak analiz edildiğini ifade etti.
Çalışmanın ayırt edici yönünün farklı yöntem ve ağırlıklandırma senaryoları arasında yüksek düzeyde uyum sağlayan, istikrarlı ve güvenilir sonuçlar üreten bir karar çerçevesi geliştirilmesi olduğunu ifade eden araştırmacılar, yapılan istatistiksel analizlerde yöntemler arasında güçlü bir tutarlılık tespit edildiğini ve elde edilen sonuçların yüksek güvenilirliğe sahip olduğunun ortaya konduğunu belirtti.
Elde edilen araştırmalar doğrultusunda Balıkesir Üniversitesinin tüm değerlendirme senaryolarında en uygun alternatif olarak belirlendiğinin altını çizen araştırmacılar, diğer üniversitelerin ise sırasıyla Uludağ Üniversitesi, Anadolu Üniversitesi ve Dumlupınar Üniversitesi olarak sıralandığını belirtti. Bu sonucun, Balıkesir’in bor rezervlerine yakınlığı, akademik altyapısı ve sanayi ile etkileşim potansiyeli gibi çok boyutlu avantajlarının bir yansıması olarak değerlendirildiğini vurguladı.
Çalışmanın Türkiye’nin bor kaynaklarını daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürme hedefi doğrultusunda, araştırma altyapılarının bilimsel, şeffaf ve veri temelli yaklaşımlarla planlanmasına katkı sağladığını söyleyen araştırmacılar, geliştirilen modelin yalnızca bor alanı ile sınırlı kalmadığını, farklı stratejik sektörlerde araştırma ve inovasyon altyapılarının planlanmasında da uygulanabilecek nitelikte olduğunu ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından önemli bir referans sunduğunu açıklandı.
